son haberler

MIZRAP

Yayınlanma Tarihi: 16 Mart 2022 okunma

Süleyman ERKAN s-erkan-12@hotmail.com

     Yıllar önce bayan gazeteci arkadaşımın babası ile tanıştım. Adı, Mızrap soyadı Şahin’di. Yaşadığı yer Tokat, Almus Görümlü kasabasındandı. Bana ilginç gelen müzik aleti, sazı çalan aletin adı mızraptı. Müzik sevdalısı bir insan çocuğunun adının Mızrap koyması hem güzeldi, hem de ilk duyduğum için ilginçti.

       Mızrap ismini Almus ilçelerinde soruşturdum. Görümlü,  Kınık beldesinde ve Gevrek köyünde de Mızrap isimli insanlar vardı. Kınık ve Görümlüdeki Mızrap isimlilerle tanıştım. Yaşları atmışın üzerindeydi. Almus ilçesinde üç Mızrap ismi vardı. Belki de başkalarının adı da mızrap olan vardır.

      Mızrap kelimesi sıklıkla Türk dilinde kullanılan bir sözcüktür. Mızrap; Arapça dilinden Türkçemize geçmiştir. Türk Dil Kurumuna göre mızrap kelimesi şu anlama gelmektedir. “ Telli çalgıları çalmaya yarayan, kemik, maden, plastik veya özellikle kiraz ağacından yapılan alet, çalgı, tezene, pena…” Mızrabın eş anlamlısı; çalgıç, kemik, pena, tezenedir. Mızrapla, mızrak karıştırılabiliniyor. (p,k) son harfleri değiştiğinde anlamları da değişiyor. Mızrak; tahta saplı, sivri uçlu avcılıkta, savaşta kullanılan antik bir silahtır. Ucundaki sivriltilmiş sert uç ( taş, kemik ateşle sertleştirilmiş ahşap ya da metal) tahta sopa eklenmiştir. En sık görülen mızrak başı bıçak şeklindedir.

         “ Bu hayatta sevme. Sevsen bile belli etme… Çünkü seven sevilmez, sevilen kıymet bilmez.” Türk kültürünün vazgeçilmez müzik aleti sazdır. “ Saz çalmayan tel kadrini ne bilir.” Karacaoğlan. Çalıp söyleyenin, dinlemelere doyamadığımız çalgı aletinin adını bilmeden dinleriz.

       Kültür ve yaşam sayfamızda mızraplı, telli saz çeşidini tanıtalım, kadri kıymeti bilinsin istedim.

  Cura; Yörük çalgısı olarak geçer. Cura genellikle tek başına çalınmaz. Diğer sazlara eşlik eder.

  Cümbüş; Cümbüş, sap kısmı gövdeden ayrılabilen, çeşitli saplara farklı enstrümanlara çevrilebilen bir sazdır. Teknesi metalden yapılır.

   Kopuz; Bağlamanın atası olarak ifade edilir. Kopuzun icadı Orta Asya’ya kadar uzanır.

   Bağlama; Türk halk müziğinin ana enstrümanlarından bağlama yedi tellidir. Mızrapla çalındığı gibi parmakla da çalınır.

   Lavta; Uda benzeyen lavta Barok ve Klasik Türk Müziğinde kullanılır. Batı’ya Araplar tarafından götürülmüştür.

   Tambur; Mızrabı sert olması için kaplumbağa kabuğundan yapılır. Tambur Türk Müziğinde yaygın olarak kullanılır.

   Ud; Udun eskiden kiriş ya da sırma ile yapılan telleri bugün naylondan üretilmektedir. Eskiden tavuk kanadı ya da köseleden yapılan mızrap günümüzde plastikten yapılmaktadır.

        Bağlama ya da saz Türk Halk Müziğinde yaygın olarak kullanılan telli çalgı türüdür. Yörelere ve boyutlarına göre değişik isimlerle tanınır. Bağlama, divan sazı, bozuk, çöğür, kopuz, ırızva, cura, iki telli tambura v.b. Kullanılan tekniğe göre, parmakla çalma tekniğine “ şelpe ve dövme” denir. Saz, genellikle altta iki çelik ile bir sırma bam tel, ortada iki çelik ve üstte bir çelik ile bir sırma bam teli olmak üzere toplam yedi tellidir.

      Türküm türkü söylerim. Nerede bir saz çalan olursa, korkma yanına otur.  Ondan sana zarar gelmez. Her söz ve tını geçmişin öykülerini sözcüklerle anlatır sana… Tarihin acısını, sevincini, kahramanlığını süzerek Berrak bir şekilde kulağımıza ulaşan türküler. Mızrap, saz, söz sevdalılarına selam olsun.

Siz de yorum yapın, görüşlerinizi belirtin.

Yazarın Diğer Yazıları

Yazarın tüm yazıları.

KARADENİZ YEŞİLDİR

29 Haziran 2022 okunma
    17 Haziran 2022 Cuma günü okullar yaz tatiline girecekler. Benim torunum da Giresun- Bulancak Cumhuriyet İlkokulu birinci sınıfı bitirip karne alacaktı. Karne alma töreninde bizde yanında olmak, mutluluğunu paylaşmak, hasret gidermek için Karadeniz Yeşilinde... Devamını Oku

SİYASET VE TOPLUM

15 Haziran 2022 okunma
  Siyaset, ülkenin kanunlar çerçevesinde toplumun dünya üzerinde ki refah, rahatını belirlemek için yapılan çalışmanın adıdır. Siyasetle uğraşanlar kurdukları parti tüzükleriyle, ülkeyi yönetmek için ülkede yaşayan insanlardan oy isterler. Demokrasinin... Devamını Oku

SÜMER BANK- ETİ BANK

9 Haziran 2022 okunma
     Kurtuluş savaşından hemen sonra ülkemizi kurtaran kahraman, ekonomimizi de taçlandırmalıydı. “Siyasi, askeri zaferlerle ne kadar büyük olursa olsun ekonomik zaferlerle taçlandırılmazsa kazanılan zaferler kalıcı olmaz. Az zamanda kaybedilir.” M.... Devamını Oku

KÖTÜ KOMŞU, ARKADAŞ

31 Mayıs 2022 okunma
            “Kötü komşu insanı hacet sahibi yapar.”  Dili tatlı, kalbi acı, aklı kötülüklerle dolu insandan her zaman zarar gelir. İnsanı insan yapan vasıflar vardır. Bu erdeme ulaşamayanlar her zaman birkaç eksiği vardır. Birey olarak... Devamını Oku

BAHÇEMİZE GELEN MİSAFİRLERİMİZ?

23 Mayıs 2022 okunma
        Bu gün havadan bulutlar kaybolmuş. Güneş tün çıplaklığıyla Sonbahar’a inat tüm canlılara ışıklarını saçmaktadır. 06-09-2020 günlerden Pazar. Bahçemdeki tel örgülerin arasında iri yarı beyazı fazla, sırtı sarı alacalı kedi,... Devamını Oku

 HAYAT NEDİR?

11 Mayıs 2022 okunma
     Hayat canlılara tanrı tarafından verilen en büyük armağandır. Bu kutsal armağanı tüm canlılarla paylaşarak, yaşayanlar mutlu olurlar. Mutlu olmayanların mutlaka bir sorunu vardır. (Eğitimsizlik, bilgisizlik, kıskançlık, sorumsuzluk, açgözlülük,... Devamını Oku

TRAFİK

4 Nisan 2022 okunma
    Trafik; motorlu taşıtların karayollarında kurallara uyarak, hal ve hareketlerine diyoruz. İnsan yaşamında da kurallara uyarsan, rahat bir hayatın yolunda mutlu olursun. Trafiğe uyan yol alır, uymayanın malını, canını alır. Yola çıkanlar tedbirini... Devamını Oku

 ŞAİRİN ŞİİRİ

21 Mart 2022 okunma
Sevgileri yol eyledim/ Gönlü gönlüme bağladım/ Sana can dostumsun dedim/ Postacı Ali Koç dostum var.- Uzundur incecik boyu/ Gülen yüze doyulur mu?/ Süleyman’ın içi dolu/ Şair Ali Koç dostum var.       Tek katlı bahçeli kerpiç evler arasından bir bebek... Devamını Oku

HALKEVLERİ

7 Mart 2022 okunma
      Halkevlerinin yerini günümüzde Halk Eğitim Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde yerini almıştır. Yaygın eğitimde büyük bir halk kitlesine eğitimi kesintisiz sürdürmektedir. 1932’li yıllarda halkevleri eğitimde büyük bir boşluğu... Devamını Oku

KARA TOPRAK

15 Şubat 2022 okunma
  Anama derinden sızlar yüreğim bak, Aklım durur, akmaz kan, taşlaşır yürek. Her canın anası var, sen anana bak, Birisi anam, öbürü kara toprak. Ana doyurandır, koruyup kollayan, Merhamet, sevgi, aşk ile sarmalayan. Hayata alışıp yürekte taht kuran,... Devamını Oku