son haberler

Turgut Özal ve Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol ve Doğalgaz Boru Hattı

Yayınlanma Tarihi: 30 Eylül 2010 okunma

Misafir Kalem unyetv@unyetv.net

“…Hazar petrolünün trenle Batum’a (oradan dağıtılmak üzere) taşınması zor oluyordu. Trenler dağları aşarken altı vagondan fazlasını taşıyamıyordu.

Nobel Kardeşler bu durumda, o yıllarda Paris’te yaşayan Alfred Nobel’den alınan 400 ton dinamitle dağları delerek 70 kilometrelik çelik bir tünel oluşturarak petrolü taşımak yolunu seçtiler. bu tünel 1889 yılında açılmakla birlikte, dünyada ki ilk petrol boru hattı idi.

…Nobel, Rockfeller, Rothschils Şirketleri arasında Hazar petroller için amansız mücadele başladı…”(1)

Hazar petrollerinin dünyaya aktarılması çok ülkenin de etkili olduğu bu siyah altın diyarında ki anlatmakla bitmeyecek birçok serüvenden sonra nihayet Türkiye’de Hazar petrolleri ile ilgilenmeye özellikle Azerbaycan’ın bağımsız olmasından sonra başlar.

Azerbaycan bağımsızlığını ilan etmiştir ama hemen hemen her alanda Rusya’nın eli kolu ve gözü kulağı hissedilmektedir.

Bu arada yeni bağımsız olmuş Azerbaycan ile Ermenistan savaşmaktadır. Savaşın nedeni ise Ermenistan’ın Dağlık Karabağ’a saldırması ve yaklaşık iki milyon Azeri Türk’ün Bakü’ye sığınması gelişmeleri yaşanmaktadır. Nerede ise 100 yıl sonra ki gelişmelere çok kısa bir göz atalım. Türkiye böyle bir ortamda Hazar’dan petrol çıkartmak ve çıkan petrol ile ilgili Türkiye’den geçen bir boru hattı projesi ile bu arenada yer almak istemektedir.

İşte böyle bir ortamda Türkiye, 1980 ihtilal inden sonra ANAP iktidarı Turgut Özal’ın başbakanlık yılları derken ardından Turgut Özal’ın cumhurbaşkanlığı dönemidir.

Özal, Ermenistan için, “Allah bizi bunlarla komşu yaptı, bunlarla geçineceğiz, dolayısı ile bir Ermenistan rotası çizeceğiz. Burayı satıp, kiraya verip gidemeyiz…”

1992 yılında ilk kez, birden çok Türk Cumhurbaşkanının katılımı ile 29 Ekim törenleri kutlandı.

Ancak liderlerden sadece elçibeyce Özal Türkçe konuşuyordu. Diğerleri Rusça. Çünkü Türk dili konuşan devletlerin başkanları Türkçe bilmiyordu.

Özal, Türk ortak pazarı kurulması önemini dile getirerek “Dilimiz, tarihimiz, kültürümüz bir, işimiz gücümüz de bir olabilir” diyerek bir güç oluşturmaya çalışıyordu.

Başkanlardan Nazarbayev(Kazakistan) ise, etnik ve dini birliğe dayalı bir yapılaşmaya karşı idi, düşüncelerini de, “…Petrol-Doğalgaz hattı Türkiye’den geçsin gibi bağlayıcı kararların altına imza atamayız. Gücendirmek istemediğimiz komşularımız, taraflar vardır” diyerek üstü kapalı Rusya’yı ima ediyordu.

Türk zirvesinin bitiminden sonra Nazarbayev Ankara’dan Tahran’a gitti. İran’ın da alternatif boru hattı projesi vardı. Bu projelerden biri Novorosisk Limanına, diğeri de Poti limanına açılıyordu.

Her iki rotada da petrolün tankerlerle Boğaz yolu ile Avrupa’ya taşınması Türkiye’nin işine gelmiyordu.

Bu gelişmelerden sonra Türkiye kendi projesini kabul ettirmek üzere hamlelere başladı ve Botaş ekibi Bakü’de önemli bir toplantıya katıldı. Botaş ekibine ilk tepki BP yöneticisinden geldi. Tepkiye diğer yöneticiler de katılınca ortam gerginleşince Azeri lider ağırlığını koydu ve Türkiye çalışma grubunda ilk kez görev aldı. Türkiye diğer şirketlerle birlikte anlaşmayı imzaladı.

25 Şubat 1993 tarihli bu anlaşmanın rotasında Ermenistan olmadığı ve İran hattına sıcak bakıldığı için finans çevreleri bu projeye destek vermedi.

…Demirel, Türkiye için bu projenin önemini bildiğinden “Gereken neyse yapılsın” diyordu.

Diğer taraftan Azerbaycan “PKK eylemlerinden söz edip yabancı şirketlerin Bakü-Ceyhan Boru Hattında ki güvenlikten endişelerini” dile getiriyordu. Demirel’in buna tepkisi çok sert olmuştu.

Bütün bu gerginlikler karşısında Cumhurbaşkanı Turgut Özal Asya gezisinde gazetecilere uçakta şu sözleri sarf etti “Karabağ meselesi artık büyük Ermenistan hayali haline geldi, Ermeni hududunda ciddi bir manevra yapsanız, iki üç merminiz oraya düşse ne olur? Mesele şuraya gelir sen fazla gidersen ben buradayım ama bunu lafla değil fiilen söylemek lazım. (age.s 94)

Özal’ın açıklamaları ertesi gün tüm gazetelerde yer aldı. Özal Orta Asya gezisinden döndükten kıs bir süre sonra da vefat etti. Bugün ölümünün tartışılıyor olması bence hiçte şaşırtıcı değil.

Bakü-Ceyhan Boru Hattının uluslar arası siyasette yalçın kayalık olduğunu söylemiştik. Bundan sonraki gelişmeler tezgâhlanan oyunun kuralına göre seyredecek.

Not: age. Orta Asya Petrolünün Kanla Yazılan Tarihi Kitabından Yararlanılmıştır.

Siz de yorum yapın, görüşlerinizi belirtin.

Yazarın Diğer Yazıları

Yazarın tüm yazıları.

ÜNYE-AKKUŞ-NİKSAR KARAYOLU

26 Ekim 2021 okunma
    Yollar bir memleketin can damarlarıdır. Hasretlikleri bitiren, kültürleri harmanlaştıran, ekonomimizi canlandıran birlik ve beraberliğimizi sağlayan yollarımızdır. Ünye- Akkuş- Niksar yolunu kullananlar nostaljiyi, heyecanı birlikte yaşarlar. Yıllara... Devamını Oku

  NASIRLI ELLER

21 Ekim 2021 okunma
           Süleyman Erkan      Türkiye’nin güzel bölgelerinden Karadeniz’i gezip görenlerin hafızalarında mutlaka iz bırakmıştır. Karadeniz’in girintili çıkıntılı kenarları, geceleri gelinlik kızın boynuna takılı beşi birlik gibi parlar... Devamını Oku

Geçmişten Günümüze

16 Ekim 2021 okunma
Süleyman Erkan     Yaşam var oldukça hırslar, öfkeler, kinler, var olacaktır. Bu savaşı tetikleyen en önemli unsur beğenilmek, üstün olmak, başkalarından daha fazla mala mülke sahip olmaktır. Söz sahibi olmanın malla, mülkle, parayla olunamayacağını... Devamını Oku

İnsan

13 Ekim 2021 okunma
TOLGA ÖZSOY İNŞ. TEKNİKERİ tolgahanozsoy.52@gmail.com   Temel içgüdü ve duygularla hareket eden, yeteri kadarını alan, psikolojik ve sosyolojik açıdan baskı uygulamayan, vicdansız ve çıkarcı yaklaşmayan, kötü gözle bakmayan, çalmayan, savaşmayan,... Devamını Oku

Zaman

7 Ekim 2021 okunma
  TOLGA ÖZSOY İNŞ. TEKNİKERİ tolgahanozsoy.52@gmail.com   Neydi zaman? Doğduğum an ile öldüğüm an arasındaki yaşantım mı? Unutmak için verilen bir ilaç mı? Suratımı kırıştıran ya da saç rengimi benden alan… Neydi zaman! Babam öldüğünde... Devamını Oku

İhtiyaç Meselesi

27 Eylül 2021 okunma
TOLGA ÖZSOY İNŞ. TEKNİKERİ tolgahanozsoy.52@gmail.com   Çok çeşitli ihtiyaçlarımız var. Hatta bazen neye ihtiyacımız var diye market ve mağazaları gezmeye başlayanlar bile var. Babaannem lüzumsuz bir şey almamamı çok söylerdi işte onlarda top balon... Devamını Oku

F-N-D-K-Ç  Ş-H-P

10 Eylül 2021 okunma
  TOLGA ÖZSOY İNŞ. TEKNİKERİ tolgahanozsoy.52@gmail.com   Türkçe’de bir sözcük f,s,t,k,ç,ş,h,p harflerinden biriyle bitiyorsa ve ek kelimenin baş harfi d,c harfi ile başlıyorsa! Ortalık bir anda sertleşir. d=t olur t=ç olur sıkı durun bu matematiği... Devamını Oku

İş-Sizsiniz

6 Eylül 2021 okunma
  TOLGA ÖZSOY İNŞAAT TEKNİKERİ tolgahanozsoy.52@gmail.com Neden işsiz kaldığımızı bulalım. İşsizlik yaşınız en az 24! Bunu biliyor musunuz? Temel eğitim 1 yıl, ilk eğitim 4 yıl, Orta eğitim 4 yıl, lise eğitimi 4 yıl, hazırlık 1 yıl, üniversite... Devamını Oku

Alçak Alçak Dere Yataklarına Ev Kurmasınlar

19 Ağustos 2021 okunma
  Tolga Özsoy İnşaat Teknikeri tolgahanozsoy.52@gmail.com     Hepimizin malumu olduğu Candan ERÇETİN’in “yüksek yüksek tepelere ev kurmasınlar” şarkısı; doğaya, doğanın tabiatına karşı gelmekten ve gelin kızlarımızı ağlatmaktan başka bir... Devamını Oku

Toplumsal Sorunlar ve Altyapıları

3 Haziran 2021 okunma
Hatice Satgun_Giresunî   TV’lerde izlenen diziler ile Türk insanının aile yapısının çökertilmesi hedeflenmiş ve bu algı operasyonları yapılıyorken de, özellikle ‘Z Kuşağı’ dediğimiz gençlerin beyinlerine odaklanılmış olması ve... Devamını Oku